جهان‌بينى واقع‌گرا اسلام دين حقيقت‌گرا و واقع‌گراست . لغت « اسلام » به معنى تسليم است و نشان دهندهء اين حقيقت است كه اوّلين شرط مسلمان بودن ، تسليم واقعيّتها و حقيقتها بودن است . هر نوع عناد ، لجاج ، تعصّب ، تقليدهاى كوركورانه ، جانبداريها ، خودخواهيها از آن نظر كه بر خلاف روح حقيقت خواهى و واقع‌گرايى است ، از نظر اسلام محكوم و مطرود است . از نظر اسلام اگر انسانى حقيقت‌جو ، بىنظر و كوشا در راه وصول به حق باشد ، فرضا به حقيقت نرسد ، معذور است ، و اگر كسى در روح خود عناد و لجاج داشته باشد ، فرضا حقيقت را به دليل تقليد و يا وراثت و امثال اينها پذيرفته باشد ، ارزشى ندارد . مسلمان واقعى ، چه مرد و چه زن ، به حكم روح حقيقت‌جويى خود حكمت و حقيقت را هركجا و نزد هر كس يافت اقتباس مىكند و فرا مىگيرد ، در راه كشف و تحصيل علم ، تعصّب به خرج نمىدهد ، فرضا در دورترين نقاط جهان آن را بيابد به سويش مىشتابد . مسلمان واقعى حقيقت‌جويى را نه به زمان معيّنى از عمر خويشتن محدود مىكند و نه به منطقه‌اى خاص منحصر مىكند و نه آن را در انحصار اشخاص معيّن مىداند ، زيرا پيشواى بزرگ اسلام فرموده است : « جوياى دانش بودن فريضهء هر مسلمانى است ( اعمّ از مرد يا زن ) » ( 1 ) ، و هم فرموده :

--> ( 1 ) . [ طلب العلم فريضة على كل مسلم . ] ( بحار الانوار ، ج 1 / ص 177 ) .